( لیبرال دموکراسی خشن ترین و بی تواضع ترین ایده بشری )

افكار و ايده هاي ما ثمره سالها بحث، تفكر و مطالعه ماست. هر انسان كنجكاوي با سوالاتي ذهني به چالش با هستي پرداخته و براي خود نظامي فكري ترتيب داده است و اين نظام فكري جهان بيني او و شيوه عمل او در زندگي را شكل مي دهد. البته منظور من افرادي است كه به معني واقعي كلمه فكر كرده اند و به افكار خود عمل مي كنند و الا اكثريت مردم نه از روي تفكر بلكه از روي علت هايي چون تربيت خانوادگي و آموزش و پرورش و تحت تاثير فرهنگ و رسانه و غرايز خود عمل مي كنند و زيستي مقلدانه دارند.

كساني كه صاحب نظر و ايده هستند همواره با هم در حال بحث و چالش اند و همان طور كه پيشتر گفتم انسان روشنفكر با تعصب و جسارت بر تئوري و ايده خود پاي مي فشارد و به راحتي دست از افكار خود نمي كشد (البته منظورم از اين تعصب، تعصب كور نيست بلكه تعصبي جسورانه بر افكاري است كه ثمره سالها تفكر و مطالعه است). تواضع علمي بدان معنا نيست كه به راحتي و به خاطر هر حرف و حديث جديدي دست از افكار خود بكشيم بلكه تواضع علمي بدين معناست كه تئوري و نظر خود را فصل الخطاب و بهترين ايده تلقي نكنيم و همواره آمادگي رويارويي و شنيدن نظرات ديگران را داشته باشيم. مسلمآ نمي توان براي هر حرف و عقيده اي ارزش و احترام قائل بود. تواضع علمي به معني سر خم كردن در برابر هر ايده اي نيست بلكه بدين معني است كه براي حرف هاي ديگران هم ارزش شنيده شدن قائل شويم. در نتيجه ما بايد به ((شنيدن حرف ديگران)) احترام بگذاريم نه به خود ((حرف ديگران)).